(+32) 800 26 735 Neem contact met ons op Verzoek om terug te bellen
  1. Home
  2. Blog
  3. Andere
  4. We ontkrachten de mythes rond hantavirus in België

Feiten en fabels rond het hantavirus in België

Doorgaan

Dit artikel legt in detail uit wat het hantavirus precies is en hoe reëel het risico op besmetting is in België, waar er doorgaans enkele tientallen tot honderden gevallen per jaar worden geregistreerd.

Hoewel er online mythes de ronde doen over een "Pandemie 2.0", benadrukken experts dat het risico op overdracht van mens op mens verwaarloosbaar is en dat het pathogeen absoluut niets met vaccins te maken heeft. In Europa komen besmettingen met het Puumala- of Dobravavirus zelden voor. Voor de veiligheid is het cruciaal om de eerste symptomen van het hantavirus (zoals hoge koorts en hevige spierpijn) snel te herkennen. Omdat deze vroege symptomen vaak aan griep doen denken, is een professionele diagnose uiterst belangrijk; het ziekteverloop kan immers leiden tot acute nierinsufficiëntie of het gevaarlijke hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HPS) veroorzaken.

De belangrijkste preventiemethode blijft het vermijden van contact met de uitwerpselen van knaagdieren. Daarnaast is een goede hygiëne essentieel bij het schoonmaken van ruimtes waar wilde muizen of ratten geleefd kunnen hebben. Alleen door te weten hoe de symptomen van een hantavirusinfectie eruitzien en door de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen, kan het gezondheidsrisico effectief worden geminimaliseerd.

Wat is het hantavirus en hoe kunt u besmet raken? 

Op sociale media verschijnen regelmatig sensationele berichten over nieuwe epidemiologische dreigingen. Het hantavirus is een terugkerend onderwerp dat door het risico op besmetting angst inboezemt en tal van vragen oproept. Online duiken geregeld koppen op die hinten naar een nieuwe infectiehaard of een naderende pandemie.

Maar hebben we echt reden tot paniek? Besmettingen met het hantavirus zijn een gekend medisch dossier. Het is dan ook belangrijk om feiten van mythes te scheiden door te analyseren hoe hantavirusinfecties er in België en op internationaal niveau uitzien.

Hantavirus: Wat is het en kan het een epidemie veroorzaken?

Puumalavirus, Dobravavirus, Hantaanvirus, Andesvirus (ANDV)

Het hantavirus behoort tot de virusfamilie Hantaviridae. De hoofdgastheer van deze pathogenen zijn populaties van kleine zoogdieren. Besmettingen met het virus zijn gevaarlijk omdat ze bij mensen ernstige aandoeningen kunnen veroorzaken, zoals het hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HCPS) en hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS).

Het is belangrijk om te weten dat verschillende varianten van het pathogeen in verschillende regio's voorkomen:

  • Puumalavirus: Dit type komt het meest voor in Noord- en Centraal-Europa en veroorzaakt een mildere vorm van hemorragische koorts.

  • Dobravavirus: Dit virus is aanwezig in de Balkan en Centraal-Europa en kent vaak een ernstiger ziekteverloop.

  • Hantaanvirus: Deze variant wordt vaak aangetroffen in Azië en is verantwoordelijk voor zware gevallen van HFRS.

  • Andesvirus (ANDV): Dit is een unieke stam uit Zuid-Amerika, omdat het de enige variant is die van mens op mens kan worden overgedragen.

Hantavirussen in België: hoe groot is de dreiging

Ja, besmettingen met het hantavirus komen al jaren voor in ons land. De schaal van het fenomeen blijft in België echter relatief beperkt, met doorgaans enkele tientallen tot soms honderden gevallen per jaar (tijdens piekjaar). Sciensano en de federale gezondheidsdiensten monitoren de gevallen van hantavirusinfecties nauwgezet. De meeste besmettingen worden geregistreerd in de bosrijke gebieden van het land.

Dit is geen nieuw fenomeen – de medische wereld weet al lang dat hantavirusinfecties in Europa gelinkt zijn aan de cyclische populatieschommelingen bij knaagdieren.

Besmettingswegen: Hoe loopt u een hantavirusinfectie op?

De hoofdoorzaak van besmetting bij de mens zijn de uitwerpselen, de urine en het speeksel van geïnfecteerde knaagdieren. Mensen raken meestal besmet via:

  • Inhalatie: Het inademen van stof waarin zich opgedroogde uitwerpselen van knaagdieren bevinden (de meest voorkomende besmettingsweg).

  • Direct contact: Het aanraken van besmette voorwerpen of rechtstreeks contact met het knaagdier.

  • Consumptie: Het eten van voedsel dat verontreinigd is door muizen of ratten.

  • Beet: Hoewel dit zelden voorkomt, kan een beet van een geïnfecteerd dier het pathogeen overdragen.

Het is essentieel om te onthouden dat het hantavirus doorgaans niet van mens op mens wordt overgedragen. De enige uitzondering hierop is het eerder genoemde Andesvirus (ANDV), waarbij een besmetting kan optreden via contact met de lichaamsvloeistoffen van een zieke patiënt. Dit Andesvirus komt echter vrijwel uitsluitend voor in Zuid-Amerika.

szczur

Mythes en desinformatie rond het hantavirus

Mythe 1: "Pandemie 2.0"

Veel mensen vrezen dat besmettingsgevallen (bijvoorbeeld op cruiseschepen) het begin zijn van een nieuwe pandemie. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) drukt deze speculaties de kop in. Maria van Kerkhove van de WHO verklaarde duidelijk dat het niet om SARS-CoV-2 gaat, en Tedros Ghebreyesus voegde daaraan toe dat er momenteel geen enkele aanwijzing is voor het begin van een grootschalige epidemie.

Mythe 2: Het hantavirus als bijwerking van het Pfizer-vaccin

De theorie dat het hantavirus een bijwerking is van het mRNA-vaccin tegen COVID-19, is onjuist. Hoewel het hantavirus wordt genoemd in de documentatie van Pfizer, staat het op een lijst van "ongewenste voorvallen van bijzonder belang". Deze lijst bevat álle medische incidenten die tijdens de onderzoeksperiode zijn geregistreerd, ongeacht of ze een verband hielden met het vaccin. Er is wetenschappelijk geen enkel verband aangetoond tussen de vaccinatie en een besmetting met dit virus.

Mythe 3: Het opzettelijk uitzetten van besmette ratten in steden

Beelden die online circuleren en waarop te zien is hoe ratten uit vrachtwagens springen, zijn hoogstwaarschijnlijk door kunstmatige intelligentie gegenereerd. Technische analyses wijzen op een zeer hoge waarschijnlijkheid van AI-gebruik. Beeldfouten (zoals het ontbreken van kentekenplaten en het onnatuurlijke gedrag van de dieren) bevestigen dat het om manipulatie gaat.

Symptomen van het hantavirus: wat zijn de eerste signalen?

Wanneer de eerste symptomen van het hantavirus de kop opsteken, zijn ze gemakkelijk te verwarren met een gewone griep.

De vroege symptomen van een besmetting zijn:

  • Hoge koorts en rillingen.

  • Hevige spierpijn (vooral in de rug en de bovenbenen) en hoofdpijn.

  • Buikpijn, misselijkheid en braken.

Afhankelijk van het type hantavirus dat de infectie veroorzaakt, kan het ziekteverloop zich in twee richtingen ontwikkelen:

  1. Het pulmonaal syndroom (HPS): Als de ziekte overslaat op de luchtwegen, ontwikkelt zich het hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HPS). Dit leidt tot kortademigheid, hoesten en een drukkend gevoel op de borst. Dit syndroom is uiterst gevaarlijk en kent een hoge mortaliteit.

  2. Hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS): In België komen besmettingen met het Puumala- of Dobravavirus vaker voor. Deze varianten vallen de nieren aan. Symptomen van deze vorm van hemorragische koorts zijn onder andere een rood aangelopen gezicht, proteïnurie (eiwit in de urine) en in extreme gevallen acute nierinsufficiëntie.

Diagnose en behandeling van een hantavirusinfectie

Als een patiënt in contact is geweest met knaagdieren en verontrustende symptomen vertoont, kan een arts laboratoriumonderzoek aanvragen om een hantavirusinfectie te bevestigen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) benadrukken dat een snelle diagnose cruciaal is.

Er bestaat momenteel geen specifiek medicijn of vaccin tegen dit pathogeen. De behandeling is symptomatisch en ondersteunend, en bestaat uit:

  • Ziekenhuisopname en het ondersteunen van de vitale functies.

  • Toediening van vocht en het nauwkeurig monitoren van de nierfunctie.

  • Ademhalingsondersteuning (zuurstoftherapie) indien het pulmonaal syndroom (HPS) zich ontwikkelt.

Veilig schoonmaken van plekken met knaagdieruitwerpselen

Het veilig reinigen van ruimtes waar muizen of ratten hebben geleefd, is essentieel om het risico op besmetting via de lucht te minimaliseren. Draag altijd geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen, waaronder handschoenen en een mondmasker, aangezien het inademen van stof met knaagdieruitwerpselen de meest voorkomende oorzaak van infectie is.

Maak dergelijke plekken nooit droog schoon (vegen of stofzuigen), omdat het virus hierdoor in de lucht wordt geblazen. Gebruik in plaats daarvan een natte methode: besproei de verontreinigde oppervlakken vooraf met een desinfectiemiddel om het hantavirus effectief te deactiveren. Het negeren van deze regels kan ertoe leiden dat de eerste griepachtige symptomen optreden, wat zich vervolgens kan ontwikkelen tot het gevaarlijke pulmonale syndroom.

Als u na het schoonmaken vroege symptomen zoals hoge koorts of spierpijn ontwikkelt, raadpleeg dan onmiddellijk een arts. Alleen een bewuste preventie en kennis van de symptomen maken het mogelijk om sporen van ongedierte veilig te verwijderen.

Hantavirusinfecties wereldwijd

Het epidemiologische beeld verschilt sterk per continent:

  • Azië: Hier domineren het Hantaan- en Seoulvirus. Historisch gezien zijn de infecties in Korea bekend (vandaar de naam Hantaanvirus).

  • Rusland: Wijdverspreid in bosrijke gebieden, voornamelijk met symptomen die de nieren aantasten.

  • Noord- en Zuid-Amerika: Hier wordt het hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HPS) met een ernstig verloop het vaakst gediagnosticeerd.

  • Europa: Hier overheersen besmettingen met het Puumalavirus, wat een milder klinisch beeld geeft (nephropathia endemica).

Wereldwijd vormen virusinfecties een serieuze uitdaging voor de volksgezondheid. De WHO monitort alle nieuwe meldingen om een eventuele infectiehaard snel te detecteren. Hoewel infecties in Europa doorgaans milder verlopen, vereist elke vorm van hemorragische koorts professionele medische zorg om blijvende nierinsufficiëntie te voorkomen.

Hoe minimaliseert u het risico op een hantavirusinfectie?

Om een infectie te voorkomen, moet u in de eerste plaats het contact met wilde knaagdieren beperken. Houd u aan deze regels:

  1. Beveilig uw pand: Verwijder voedselbronnen en dicht kieren en gaten waardoor knaagdieren het gebouw kunnen binnenkomen.

  2. Veilig schoonmaken: Gebruik bij het aantreffen van uitwerpselen nooit een stofzuiger of bezem. Bevochtig ze met een desinfectiemiddel om opwaaiend virusstof te voorkomen.

  3. Hygiëne: Was uw handen regelmatig met zeep of gebruik handalcohol.

  4. Professionele hulp: Schakel bij de aanwezigheid van ongedierte onmiddellijk een professionele ratten- of muizenbestrijding in. Een effectief ongediertebeheersingsprogramma is de primaire methode om infecties te voorkomen. Zelf proberen te bestrijden is vaak onvoldoende om de risico's van wilde populaties volledig te elimineren.

Kortom, hoewel hantavirusinfecties in België ernstig kunnen zijn, vormen ze geen pandemische dreiging. De sleutel tot veiligheid ligt in het begrijpen van de besmettingswegen en het naleven van strikte hygiëneregels op plekken waar knaagdieren kunnen huizen.

"Hantavirussen zijn aanwezig in ons land. Epidemiologische gegevens van Sciensano tonen aan dat deze pathogenen cyclisch voor ziektegevallen zorgen, maar we weten dat deze statistieken ondergekwalificeerd zijn. Omdat een mild verloop vaak op een zware griep lijkt, komen veel patiënten nooit met de juiste diagnose in de registers terecht. Er is echter geen reden tot paniek: de Europese hantavirusstammen zijn niet overdraagbaar van mens op mens. Dat is een fundamenteel verschil met virussen zoals SARS-CoV-2." — Branch Manager Rentokil Natalia Rechnio

Veelgestelde vragen over hantavirus

De symptomen van een hantavirusinfectie lijken in het begin op die van griep, met hoge koorts, rillingen en hevige spier- en hoofdpijn. Als de ziekte voortschrijdt, kan het gevaarlijke HPS-syndroom ontstaan, dat gepaard gaat met kortademigheid en hoesten, of een niervorm die leidt tot acuut nierfalen. Vroegtijdige diagnose is cruciaal, omdat het ziekteverloop vaak heftig is en intensieve medische zorg kan vereisen.

Besmettingen met het hantavirus komen in België zelden voor, en de systematische monitoring door Sciensano toont doorgaans enkele tientallen tot soms honderden gevallen per jaar (tijdens piekjaar). In ons land domineren stammen zoals het Puumala- en het Dobravavirus, die worden overgedragen door lokale knaagdieren, zoals de rosse woelmuis. Hoewel elke infectie ernstig is, wordt in België over het algemeen niet zo'n hoge mortaliteit waargenomen als bij de varianten die in Amerika of Azië voorkomen.

De belangrijkste bron van besmetting voor de mens zijn de uitwerpselen, het speeksel en de urine van geïnfecteerde knaagdieren. Meestal raakt u besmet via de luchtwegen door het inademen van opwaaiend stof dat met uitwerpselen is verontreinigd. Het risico stijgt dan ook aanzienlijk wanneer u kelders of zolders schoonmaakt zonder mondmasker. Bescherm uzelf door altijd "nat" schoon te maken met een desinfectiemiddel. Zorg daarnaast voor een goede wering van uw pand: door kieren en gaten te dichten, ontzegt u ongedierte de toegang tot voedsel.

Experts, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), stellen gerust dat hantavirussen niet hetzelfde pandemische potentieel hebben als COVID-19, omdat ze doorgaans niet van mens op mens worden overgedragen. De enige uitzondering is het Andesvirus, dat hoofdzakelijk in Zuid-Amerika voorkomt. In Europa blijven besmettingen met het virus daarentegen beperkt tot incidentele gevallen die van dier op mens overgaan. Berichten die suggereren dat dit virus een bijwerking is van vaccins, zijn dan ook onware mythes die op geen enkele manier worden ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

De eerste symptomen van het hantavirus duiken meestal 1 tot 8 weken na contact met knaagdieren op. Vaak begint het heel plotseling met koorts en pijn in de grote spiergroepen. Omdat deze vroege signalen makkelijk te verwarren zijn met een gewone griep, moet u alert zijn. Krijgt u na het schoonmaken van een plek waar knaagdieren hebben gezeten last van misselijkheid, braken of buikpijn? Zoek dan onmiddellijk medische hulp. Dankzij een snelle laboratoriumtest kan de arts de diagnose bevestigen en meteen een ondersteunende behandeling in het ziekenhuis opstarten.

De eerste symptomen van het hantavirus treden meestal 1 tot 8 weken na blootstelling aan het pathogeen op. Bij hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS) ontwikkelen de klachten zich doorgaans binnen 1 tot 2 weken, al kan dit proces soms langer duren. Omdat de vroege signalen van een besmetting – zoals plotselinge koorts, vermoeidheid en spierpijn – sterk op griep lijken, kunnen ze in het begin misleidend zijn. Als er echter zo'n 4 tot 10 dagen na de eerste klachten kortademigheid of hoestbuien ontstaan, wijst dit erop dat de ziekte is overgegaan in het gevaarlijke pulmonale syndroom (HPS).

De meeste besmettingen met het hantavirus ontstaan door contact met de uitscheidingen van geïnfecteerde knaagdieren, zoals urine, speeksel of uitwerpselen. Als een patiënt verontrustende symptomen vertoont na het schoonmaken van plekken waar muizen hebben gezeten, kan de arts een gespecialiseerd laboratoriumonderzoek aanvragen om een hantavirusinfectie te bevestigen. Het hantavirus is bijzonder gevaarlijk omdat het de long- en nierfuncties van geïnfecteerde personen ernstig kan aantasten. Een snelle diagnose is cruciaal, aangezien dit pathogeen kan leiden tot een zwaar ziekteverloop met een hoge mortaliteit.

Digitale ongediertebestrijding

Slimme, duurzame oplossingen voor 24/7 monitoring van plaagdieren

  • Ons digitaal systeem monitort continu, reageert direct en rapporteert meteen.
  • Realtime waarschuwingen en datagedreven inzichten helpen risico’s beperken en preventieve maatregelen sturen.
  • Snelle ongediertebestrijding door uw lokale team voor directe aanpak van plaagproblemen.
Ontdek meer

Leestips

Geschreven door Branch Manager Rentokil Natalia Rechnio