Vliegende mieren in België

Vliegende mieren duiken in België vooral op tijdens warme periodes in de lente en zomer. Dat kan spectaculair lijken: plots zie je grote aantallen mieren met vleugels rondvliegen of zich verzamelen op ramen, terrassen of gevels.

Toch zijn vliegende mieren geen aparte soort. Het gaat om de gevleugelde voortplantingsdieren van een bestaande mierkolonie: jonge koninginnen en mannetjes. Hun taak is zich voort te planten en nieuwe kolonies te helpen ontstaan.

In de meeste gevallen is zo’n zwerm tijdelijk. Maar als vliegende mieren herhaaldelijk in of rond uw woning opduiken, kan dat erop wijzen dat er een mierennest in de buurt zit.

Wat zijn vliegende mieren precies?

Geen aparte soort, maar voortplantingsdieren

In een mierkolonie leven verschillende kasten of groepen met elk hun eigen rol. De meeste mieren die u dagelijks ziet, zijn werksters. Dat zijn onvruchtbare vrouwtjes zonder vleugels die voedsel zoeken, het nest onderhouden en voor de larven zorgen.

Vliegende mieren zijn de jonge koninginnen en mannetjes die tijdens de zwermperiode uitvliegen om te paren. Na de paring sterven de mannetjes meestal snel. De bevruchte koninginnen verliezen daarna vaak hun vleugels en zoeken een geschikte plek om een nieuwe kolonie te starten.

Wanneer ziet u ze het vaakst?

In België verschijnen vliegende mieren vooral op warme, vochtige dagen in de lente en zomer. Veel mensen zien ze in juli of augustus, maar de precieze timing hangt af van de soort en van de weersomstandigheden.

Daarom kunnen grote zwermen plots opduiken na regenachtig weer gevolgd door zon en warmte.

Hoe herkent u vliegende mieren?

Typische kenmerken

Vliegende mieren worden soms verward met termieten of andere gevleugelde insecten. Toch zijn er een paar duidelijke kenmerken:

• geknikte antennes

• een smalle taille tussen borststuk en achterlijf

• vier vleugels

• de voorvleugels zijn groter dan de achtervleugels

• een duidelijk “mierenlichaam” met drie herkenbare lichaamsdelen

Verschil met werkmieren

De werkmieren in een kolonie hebben geen vleugels. Ziet u dus gewone mieren kruipen op zoek naar voedsel, dan gaat het om werksters en niet om vliegende mieren.

De gevleugelde dieren verschijnen vooral tijdens de voortplantingsperiode en blijven meestal niet lang zichtbaar.

Levenscyclus van vliegende mieren

De bruidsvlucht

Tijdens de zwermperiode verlaten jonge koninginnen en mannetjes het nest om te paren. Dit noemen we de bruidsvlucht of paringsvlucht. Dat gebeurt vaak massaal en bijna gelijktijdig, wat de kans op voortplanting vergroot.

Wat gebeurt er na de paring?

Na de paring sterven de mannetjes meestal vrij snel. De bevruchte koninginnen zoeken vervolgens een geschikte plek om een nieuwe kolonie te stichten. Bij veel soorten gebeurt dat in de bodem, onder stenen, tussen verharding of op andere beschutte plaatsen. Sommige soorten kiezen ook hout, spleten of holtes in gebouwen.

Een nieuwe kolonie groeit daarna geleidelijk uit met eerst eitjes, larven, poppen en later de eerste werksters.

Zijn vliegende mieren schadelijk?

Meestal vooral tijdelijk hinderlijk

Vliegende mieren zelf richten meestal geen rechtstreekse schade aan. De overlast zit vooral in het plots grote aantal insecten, zeker wanneer ze binnenshuis verschijnen of zich verzamelen aan ramen, lichtpunten of gevels.

Voor veel mensen is dat vooral onaangenaam of onrustwekkend.

Wanneer kan er wel een probleem zijn?

Het echte probleem is meestal niet de bruidsvlucht zelf, maar de onderliggende mierkolonie. Als een nest zich in of aan een gebouw bevindt, kan dat op termijn voor overlast zorgen, bijvoorbeeld:

• herhaaldelijk mieren binnen

• nesten onder tegels of verharding

• mieren in muren of holtes

• hinder in tuin, terras of woning

Bij sommige soorten kan nestbouw in hout of isolatie extra aandacht vragen, al is dat in België minder typisch dan gewone overlast door tuin- en huismieren.

Vliegende mieren in huis: wat betekent dat?

Niet altijd een nest binnenshuis

Als u vliegende mieren in huis ziet, betekent dat niet automatisch dat er ook een nest in huis zit. Ze kunnen via een open raam, deur, ventilatieopening of andere opening van buiten binnengekomen zijn.

Soms wijst het wel op een nest in of aan het gebouw

Ziet u herhaaldelijk grote aantallen vliegende mieren binnen, of komen ze duidelijk uit een kier, muur, vloer of plafond, dan is de kans groter dat er een nest in of vlak bij het gebouw aanwezig is.

In dat geval is verdere inspectie zinvol.

Hoe voorkomt u overlast door vliegende mieren?

Praktische preventietips

U kunt een bruidsvlucht niet volledig voorkomen, maar u kunt de kans op overlast wel beperken:

• laat geen voedselresten rondslingeren

• berg zoete of open voedingswaren goed op

• maak kruimels en gemorste dranken snel schoon

• laat vuile afwas niet onnodig staan

• sluit kieren en spleten waar mogelijk af

• plaats horren aan ramen en deuren

• vermijd stilstaand vocht en waterlekken

• controleer terras, gevel en tuin op actieve mierennesten

Wat werkt minder goed?

Huismiddeltjes zoals kaneel, citroen, koper of waspoeder kunnen soms tijdelijk afschrikken, maar lossen een echte mierkolonie meestal niet op. Bij terugkerende overlast zijn ze dus zelden voldoende.

Wanneer is bestrijding nodig?

Niet elke zwerm vraagt ingrijpen

Een eenmalige zwerm vliegende mieren is vaak van korte duur en hoeft niet altijd bestreden te worden. Vaak is het fenomeen na korte tijd vanzelf voorbij.

Wanneer professionele hulp wél nuttig is

Professionele hulp is wel aangewezen als:

• u herhaaldelijk vliegende mieren binnenshuis ziet

• er een nest in of tegen het gebouw zit

• de overlast groot blijft terugkomen

• u niet kunt achterhalen waar de mieren vandaan komen

• gewone maatregelen onvoldoende helpen

Dan is het belangrijk om niet alleen de zichtbare mieren aan te pakken, maar ook de bron van het probleem op te sporen.